Άφθες στο στόμα: Συμβουλές για φυσική αντιμετώπιση

Οι άφθες είναι μικρές, επώδυνες πληγές που εμφανίζονται στο εσωτερικό του στόματος, στα ούλα, στα χείλη ή στη γλώσσα. Μπορεί να κάνουν ακόμη και απλές καθημερινές κινήσεις, όπως το φαγητό, το βούρτσισμα των δοντιών ή την ομιλία, ιδιαίτερα ενοχλητικές.

Οι περισσότερες μικρές άφθες υποχωρούν από μόνες τους. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει απλώς να περιμένουμε. Υπάρχουν ορισμένοι απλοί τρόποι που μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του ερεθισμού και του πόνου μέχρι να επουλωθεί η περιοχή.

Οι άφθες, γνωστές και ως αφθώδη έλκη, δεν είναι το ίδιο με τον επιχείλιο έρπη και δεν είναι μεταδοτικές. Συνήθως εμφανίζονται ως μικρές, στρογγυλές και επώδυνες βλάβες του βλεννογόνου του στόματος.

Γιατί εμφανίζονται άφθες στο στόμα;

Η αιτία δεν είναι πάντοτε ξεκάθαρη και συχνά εμπλέκονται περισσότεροι από ένας παράγοντες.

Σε ορισμένους ανθρώπους υπάρχει οικογενειακή προδιάθεση, ενώ η εμφάνισή τους μπορεί να σχετίζεται με τοπικό τραυματισμό, ερεθισμό του στόματος, διατροφικούς παράγοντες ή διαταραχές της άμυνας του οργανισμού. Διαβάστε αναλυτικά τους παράγοντες εμφάνισης στοματικών ελκών.

Όταν οι άφθες επανεμφανίζονται πολύ συχνά ή είναι ιδιαίτερα έντονες, χρειάζεται αξιολόγηση ώστε να αποκλειστούν άλλες αιτίες.

1. Πλύσεις με αλατόνερο

Μία από τις πιο απλές πρακτικές είναι οι ήπιες στοματικές πλύσεις με αλατόνερο.

Το αλατόνερο μπορεί να βοηθήσει στον καθαρισμό της περιοχής και στη μείωση του ερεθισμού. Δεν εξαφανίζει άμεσα την άφθα, μπορεί όμως να προσφέρει ανακούφιση και να βοηθήσει στη διατήρηση της στοματικής υγιεινής όσο επουλώνεται η βλάβη.

Αποφύγετε πολύ συμπυκνωμένο διάλυμα, καθώς μπορεί αντίθετα να προκαλέσει περισσότερο τσούξιμο.

2. Μαγειρική σόδα και νερό

Μία ακόμη παραδοσιακή επιλογή είναι μια ήπια στοματική πλύση με μαγειρική σόδα και νερό.

Η επιλογή αυτή αναφέρεται μεταξύ των απλών, χαμηλού κινδύνου παρεμβάσεων που χρησιμοποιούνται για την ανακούφιση από τον ερεθισμό των αφθών.

Ο στόχος δεν είναι να «κάψουμε» την πληγή αλλά να διατηρήσουμε την περιοχή όσο το δυνατόν πιο ήρεμη και καθαρή.

3. Μέλι

Το μέλι έχει επίσης μελετηθεί ως φυσική επιλογή για τις άφθες.

Μικρές ελεγχόμενες μελέτες έχουν δείξει πιθανά οφέλη στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και στη διαδικασία επούλωσης. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι αποτελεί θεραπεία για κάθε περίπτωση.

Αν χρησιμοποιηθεί, πρέπει να εφαρμόζεται με καθαρά χέρια και σε μικρή ποσότητα στην περιοχή της άφθας.

4. Χαμομήλι και άλλα φυτικά εκχυλίσματα

Το χαμομήλι είναι μία από τις φυτικές επιλογές που έχουν διερευνηθεί για τις αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές τους.

Συστηματική ανασκόπηση φυσικών εκχυλισμάτων βρήκε θετικά αποτελέσματα για ορισμένες φυτικές ουσίες ως προς τη μείωση της φλεγμονής και την επούλωση των στοματικών ελκών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν εκχυλίσματα χαμομηλιού και κουρκουμίνης.

5. Γλυκόριζα

Μία ειδικά επεξεργασμένη μορφή γλυκόριζας, γνωστή ως deglycyrrhizinated licorice, έχει επίσης μελετηθεί.

Σε μικρές κλινικές μελέτες, προϊόντα που περιείχαν εκχύλισμα γλυκόριζας συσχετίστηκαν με μείωση του μεγέθους της άφθας και του πόνου.

Δεν πρέπει όμως να θεωρούμε ότι οποιαδήποτε μορφή γλυκόριζας έχει το ίδιο αποτέλεσμα. Οι μελέτες αφορούσαν συγκεκριμένα παρασκευάσματα.

6. Βιταμίνη Β12 και ψευδάργυρος

Οι συχνές άφθες μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να σχετίζονται και με διατροφικές ελλείψεις.

Η βιταμίνη Β12 και ο ψευδάργυρος έχουν μελετηθεί ως πιθανοί υποστηρικτικοί παράγοντες σε άτομα με επαναλαμβανόμενες άφθες, ενώ μικρές ελεγχόμενες μελέτες έχουν αναφέρει οφέλη από τη χρήση τους.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλοι όσοι εμφανίζουν άφθες χρειάζονται συμπλήρωμα. Σε συχνά ή επαναλαμβανόμενα επεισόδια είναι προτιμότερο να διερευνάται αν υπάρχει πραγματική διατροφική ανεπάρκεια.

7. Αποφύγετε τις τροφές που ερεθίζουν την άφθα

Μερικές φορές η καλύτερη «φυσική αντιμετώπιση» δεν είναι κάτι που προσθέτουμε αλλά κάτι που αφαιρούμε προσωρινά.

Όσο υπάρχει άφθα, καλό είναι να αποφεύγονται τρόφιμα που προκαλούν έντονο τσούξιμο ή μηχανικό ερεθισμό, όπως:

• πολύ πικάντικες τροφές
• πολύ όξινα τρόφιμα
• πολύ αλμυρές τροφές
• σκληρές και τραγανές τροφές που μπορεί να τραυματίζουν την περιοχή.

Εάν παρατηρείτε ότι κάποιο συγκεκριμένο τρόφιμο προηγείται συχνά της εμφάνισης άφθας, αξίζει να το συζητήσετε με τον γιατρό ή τον οδοντίατρό σας.

Φυτική φροντίδα της στοματικής κοιλότητας

Η χρήση φυτικών συστατικών στη στοματική φροντίδα έχει συγκεντρώσει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, κυρίως λόγω των αντιμικροβιακών, καταπραϋντικών και αντιφλεγμονωδών ιδιοτήτων που έχουν μελετηθεί σε αρκετά φυτά και φυσικά εκχυλίσματα.

Το Octonion Oral της Medical PharmaQuality είναι στοματικό διάλυμα με 6 φυτικά συστατικά και έχει σχεδιαστεί για την καθημερινή φροντίδα της στοματικής κοιλότητας.

Περιέχει:

• Μελαλεύκη
• Θυμάρι
• Φασκόμηλο
• Αλθαία
• Μύρο
• Ευκάλυπτο

και δεν περιέχει χλωρεξιδίνη, φθόριο, συντηρητικά ή οινόπνευμα.

Η σύνθεσή του είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα στο πλαίσιο της φυσικής στοματικής φροντίδας. Για παράδειγμα, το φασκόμηλο χρησιμοποιείται παραδοσιακά για τη φροντίδα του στόματος και των βλεννογόνων, ενώ η αλθαία είναι γνωστή για την καταπραϋντική της δράση στους ερεθισμένους βλεννογόνους. Το μύρο, το θυμάρι και η μελαλεύκη έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά για τις αντισηπτικές και αντιμικροβιακές τους ιδιότητες.

Το Octonion Oral μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πλύσεις στόματος με 10 ml για περίπου 60 δευτερόλεπτα, 2 έως 3 φορές την ημέρα, χωρίς αραίωση, σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης του προϊόντος.

Ως ιατροτεχνολογικό προϊόν φυτικής σύνθεσης, εντάσσεται σε μια καθημερινή ρουτίνα στοματικής φροντίδας, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ανάγκη για ήπια φροντίδα σε περιπτώσεις ερεθισμών της στοματικής κοιλότητας.

Είναι όλες οι φυσικές θεραπείες αποτελεσματικές;

Δεν είναι όλες οι θεραπείες που βρίσκουμε στο διαδίκτυο αποτελεσματικές στην αντιμετώπισης της άφθας.

Για παράδειγμα, η Aloe vera έχει συζητηθεί αρκετά για τις επουλωτικές ιδιότητές της. Ωστόσο, στη συστηματική ανασκόπηση των πειραματικών μελετών δεν παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση στο μέγεθος των στοματικών ελκών με συγκεκριμένα παρασκευάσματα Aloe vera.

Αντίστοιχα, δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για κάθε βότανο ή φυσικό προϊόν που προτείνεται για τις άφθες.

Πότε χρειάζεται γιατρός ή οδοντίατρος;

Οι μικρές άφθες συνήθως επουλώνονται χωρίς ιδιαίτερη θεραπεία. Εάν όμως οι πληγές:

• εμφανίζονται πολύ συχνά
• είναι πολύ μεγάλες ή επώδυνες
• δεν υποχωρούν
• δυσκολεύουν σημαντικά το φαγητό ή την κατάποση
• συνοδεύονται από άλλα συμπτώματα,

χρειάζεται ιατρική ή οδοντιατρική αξιολόγηση.

Η αντιμετώπιση των αφθών έχει ως βασικούς στόχους τη μείωση του πόνου, τον περιορισμό της διάρκειας του επεισοδίου και την αποφυγή δευτερογενών επιπλοκών.

Συμπέρασμα

Οι περισσότερες άφθες είναι μικρές και αυτοπεριοριζόμενες, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να υπομένουμε τον πόνο μέχρι να εξαφανιστούν.

Ήπιες πλύσεις με αλατόνερο ή μαγειρική σόδα, αποφυγή ερεθιστικών τροφών και ορισμένες φυσικές επιλογές όπως το μέλι μπορεί να προσφέρουν υποστήριξη στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Παράλληλα, η φυτική στοματική φροντίδα μπορεί να αποτελέσει μέρος της καθημερινής ρουτίνας, με προϊόντα όπως το Octonion Oral, που συνδυάζουν πολλαπλά φυτικά συστατικά σε μία σύνθεση ειδικά σχεδιασμένη για τη φροντίδα του στόματος.

Για αρκετά φυτικά εκχυλίσματα τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενδιαφέροντα, όμως η ποιότητα και το επίπεδο των επιστημονικών δεδομένων διαφέρουν σημαντικά. Γι’ αυτό οι φυσικές λύσεις είναι προτιμότερο να αντιμετωπίζονται ως υποστηρικτικές επιλογές και όχι ως υποκατάστατο της διάγνωσης και της κατάλληλης θεραπείας όταν οι άφθες είναι επίμονες ή επανεμφανίζονται συχνά.

Πηγές:
EBSCO CAM Review Board. Natural treatments for canker sores. 2024.
Wen SD, Sans-Serramitjana E, Santander JF, et al. Effects of natural extracts in the treatment of oral ulcers: A systematic review of evidence from experimental studies in animals. J Clin Exp Dent. 2021;13(10). doi:10.4317/jced.58567.