Κατάθλιψη

Κατάθλιψη

Η κατάθλιψη αποτελεί συχνή ψυχική ασθένεια. Τα συμπτώματά της μπορεί να επηρεάσουν τον καθημερινό τρόπο ζωής και να γίνουν ιδιαίτερα οδυνηρά. Αντιμετωπίζεται με ψυχοθεραπεία (συμβουλευτική θεραπεία) και με τη χορήγησητικαταθλιπτικών φαρμάκων. Ορισμένα άτομα παρουσιάζουν επαναλαμβανόμενα επεισόδια κατάθλιψης και απαιτείται μακροχρόνια θεραπεία προκειμένου τα συμπτώματα να σταματήσουν να εμφανίζονται. Η κατάθλιψη αποτελεί κοινή ψυχική ασθένεια, παρότι πολλά άτομα αρνούνται να αποδεχτούν ότι νοσούν από αυτή.

Πολλοί πιστεύουν ότι την κατάθλιψη ακολουθεί ο κοινωνικός στιγματισμός ή ότι οι καταθλιπτικοί αντιμετωπίζονται ως αδύναμα άτομα. Ωστόσο, σπουδαίοι ηγέτες, όπως ο Winston Churchill, υπέφεραν από κατάθλιψη. Τα άτομα που πάσχουν από κατάθλιψη ακούν συχνά συμβουλές, όπως «πρέπει να συνέλθεις» ή «πρέπει να το ξεπεράσεις», τις οποίες αδυνατούν να ακολουθήσουν και μάλιστα εν τέλει λειτουργούν εις βάρος τους.

Τα άτομα που νοσούν από κατάθλιψη θα πρέπει να κατανοήσουν αφενός ότι τα συμπτώματά τους οφείλονται στην κατάθλιψη, αφετέρου ότι πρόκειται για μια διαδεδομένη πάθηση και έτσι πιθανότατα να αποδεχθούν ότι πάσχουν από αυτή και ότι χρήζουν βοήθειας. Επειδή αρκετοί αναρωτιούνται «μήπως τρελαίνομαι;» θα ήταν ανακουφιστικό να γνωρίζουν ότι κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει.

Τι ονομάζεται κατάθλιψη;

Ο όρος κατάθλιψη είναι μια κοινή λέξη, η οποία χρησιμοποιείται ευρέως. Συχνά αναφέρουμε «Έχω κατάθλιψη» όταν στην πραγματικότητα θα έπρεπε να πούμε «Είμαι ενοχλημένος, επειδή διαπληκτίστηκα, απέτυχα στις εξετάσεις ή έχασα τη δουλειά μου» κ.λπ. Οι εναλλαγές της διάθεσης με εξάρσεις και καταπτώσεις είναι συνήθεις και φυσιολογικές στη ζωή. Τα περισσότερα άτομα αναρρώνουν αρκετά γρήγορα μετά από αυτές. Τα άτομα όμως που πάσχουν από πραγματική κατάθλιψη, αισθάνονται κακή διάθεση συνεχώς και σε συνδυασμό με άλλα συμπτώματα. Αυτή η κατάσταση υπάρχει καθημερινά και για τουλάχιστον δύο εβδομάδες. Τα συμπτώματα ενδέχεται να εξελιχθούν σε πολύ σοβαρά και να επηρεάσουν την ομαλή διεξαγωγή των καθημερινών δραστηριοτήτων.

Ποιος παθαίνει κατάθλιψη;

Δύο με τρεις ενήλικες περίπου βίωσαν κατάθλιψη σε κάποια χρονική στιγμή της ζωής τους. Η κατάθλιψη ενδέχεται να είναι ήπιας μορφής και να διαρκέσει μόλις λίγες εβδομάδες. Ωστόσο μια στις τέσσερις γυναίκες και ένας στους δέκα άνδρες βιώνουν ένα σοβαρό επεισόδιο κατάθλιψης σε κάποια χρονική στιγμή της ζωής τους, ενώ λιγότεροι δύο ή και περισσότερα επεισόδια κατάθλιψης σε διάφορες χρονικές στιγμές της ζωής τους.

Ποια είναι τα συμπτώματα της κατάθλιψης;

Πολλά άτομα αντιλαμβάνονται ότι πάσχουν από κατάθλιψη, μολονότι κάποιοι δεν το συνειδητοποιούν. Ενδεχομένως να καταλαβαίνουν ότι αυτό που αισθάνονται δεν είναι φυσιολογικό και να μην λειτουργούν σωστά, όμως δεν μπορούν να προσδιορίσουν την αιτία. Επίσης, κάποιοι πιστεύουν ότι πιθανότατα πάσχουν από κάποια σωματική πάθηση, όπως για παράδειγμα σε περίπτωση που παρατηρούν απώλεια βάρους, ή πόνους χρόνιους χωρίς κάποια αιτιολογία.

Με την κατάθλιψη σχετίζεται ένα σύνολο συμπτωμάτων και με βάση αυτά γίνεται η διάγνωσή της από ειδικούς γιατρούς. Κύρια συμπτώματα είναι θλίψη, κακή διάθεση, έντονη απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης σε διάφορες δραστηριότητες, ακόμη και σε εκείνες που συνήθως προκαλούσαν απόλαυση. Άλλα συνηθισμένα συμπτώματα είναι οι διαταραχές στην όρεξη με επακόλουθο αλλαγή στο βάρος όπως αύξηση ή μείωση βάρους. Επίσης συχνά εμφανίζονται κόπωση ή απώλεια ενέργειας, διέγερση ή επιβράδυνση των κινήσεων, αδυναμία συγκέντρωσης ή λήψης αποφάσεων, αίσθημα αναξιότητας, υπερβολικές ή αβάσιμες σκέψεις ενοχής. Επαναλαμβανόμενες σκέψεις θανάτου και αυτοκτονικές τάσεις είναι συνήθεις, και μερικές φορές
εξελίσσονται σε σχεδιασμό αυτοκτονίας. Ένα επεισόδιο κατάθλιψης συντρέχει όταν το άτομο συγκεντρώνει αρκετά από τα παραπάνω συμπτώματα με μεγάλη ένταση και επίμονη διάρκεια. Όσο περνάει ο χρόνος τα συμπτώματα εντείνονται και η ζωή του ατόμου αλλάζει. Όταν κάτι παρόμοιο συμβαίνει θα πρέπει να ζητάμε τη βοήθεια του ειδικού γιατρού νωρίς. Ο ειδικός γιατρός είναι αυτός που θα κάνει τη διάγνωση και θα βοηθήσει στην αντιμετώπιση της κατάστασης.

Η Κατάθλιψη μπορεί να διακρίνεται σε:

Σοβαρή κατάθλιψη – τα άτομα συγκεντρώνουν τα περισσότερα εκ των 9 συμπτωμάτων που αναφέρονται παραπάνω ή και όλα. Έτσι επηρεάζεται σοβαρά η καθημερινή ζωή τους.

Μέτρια κατάθλιψη – τα άτομα συγκεντρώνουν περισσότερα από 5 εκ των προαναφερόμενων συμπτωμάτων, τα οποία είναι απαραίτητα για να διαγνωσθεί κατάθλιψη. Ενώ η σοβαρότητα των συμπτωμάτων καθώς και η επιρροή τους στον καθημερινό τρόπο ζωής κυμαίνεται μεταξύ ήπιων και σοβαρών.

Ήπια κατάθλιψη – τα άτομα συγκεντρώνουν 5 – 6 από τα συμπτώματα που αναφέρονται παραπάνω, ενώ στον καθημερινό τρόπο ζωής τους τα άτομα παρουσιάζουν ήπια ανεπάρκεια.

Κάτω του ορίου κατάθλιψη – τα άτομα συγκεντρώνουν λιγότερα των 5 συμπτωμάτων. Στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για κατάθλιψη, όμως τα συμπτώματα είναι ενοχλητικά και προκαλούν ανησυχία. Σε περίπτωση που επιμείνουν για περισσότερο από δύο χρόνια ονομάζεται συνήθως δυσθυμία.

Τι προκαλεί την κατάθλιψη;

Η ακριβής αιτία παραμένει άγνωστη. Μπορεί να συμβεί στον καθένα, αλλά κάποια άτομα θεωρούνται πιο επιρρεπή.

Μπορεί να προϋπάρχει μια δυσάρεστη κατάσταση που πυροδοτεί τα καταθλιπτικά συμπτώματα ή μπορεί όλα να ξεκινούν αιφνίδια. ‘Ίσως να εμπλέκεται κάποιος γενετικός παράγοντας και να καθιστά ορισμένα άτομα πιο επιρρεπή από άλλα, παρότιδεν είναι αποδεδειγμένο επιστημονικά.

Επίσης, ένα επεισόδιο κατάθλιψης ενδέχεται να προκληθεί μετά από κάποιο γεγονός, όπως για παράδειγμα ένα διαπροσωπικό πρόβλημα, πένθος, απόλυση, ασθένεια κ.λπ. σε συνδυασμό με κακή διάθεσή που προϋπάρχει και να κλιμακωθεί σε κατάθλιψη.

Οι γυναίκες έχουν την τάση να αναπτύσσουν κατάθλιψη συχνότερα από τους άνδρες. Ιδιαίτερα συχνή είναι η κατάθλιψη μετά τον τοκετό (επιλόχεια κατάθλιψη) και την εμμηνόπαυση. Ένας παράγοντας που έχει παρατηρηθεί ότι αλλάζει στην κατάθλιψη είναι η χημική ανισορροπίαουσιών στον εγκέφαλο, οι οποίες ονομάζονται νευροδιαβιβαστές.

Σε αυτή τη παρατήρηση βασίζεται η ανάπτυξη αντικαταθλιπτικών φαρμάκων, τα οποία θεωρούνται αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης.

Κατάθλιψη και σωματικές παθήσεις

Η κατάθλιψη εμφανίζεται συχνότερα από το μέσο όρο σε άτομα που αντιμετωπίζουν σοβαρές ή οξείες σωματικές παθήσεις. Διάφορες σωματικές παθήσεις στα πρώτα στάδιά τους μοιάζουν να μιμούνται την κατάθλιψη. Πάντα επισκεπτόμαστε τον ειδικό για τη σωστή αντιμετώπιση των καταστάσεων της υγείας μας. Σωματικές παθήσεις που παρουσιάζουν συμπτώματα σαν τα καταθλιπτικά, είναι παθήσεις του θυροειδή, της υπόφυσης, ο τραυματισμός στο κεφάλι, η ρευματική πολυμυαλγία, η πρόωρη άνοια. Ορισμένα φάρμακα, συνταγογραφούμενα ή μη ενδέχεται να προξενήσουν ανεπιθύμητες παρενέργειες, οι οποίες ίσως να μιμούνται την κατάθλιψη.

Τι συμβαίνει στην περίπτωση που δεν χορηγηθεί κάποια θεραπεία;

Τα περισσότερα άτομα που νοσούν από κατάθλιψη βλέπουν την υγεία τους να βελτιώνεται χωρίς τη χορήγηση θεραπείας. Η μέση διάρκεια ενός επεισοδίου κατάθλιψης είναι 6-8 μήνες, μετά από αυτό τα συμπτώματα συνήθως μειώνονται αλλά δε φεύγουν τελείως. Επίσης είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα ακολουθήσει υποτροπή και δεύτερο επεισόδιο με χειρότερη έκβαση. Επίσης, τα άτομα αυτά κινδυνεύουν να στραφούν στην κατανάλωση αλκοόλ ή στη χρήση παράνομων ναρκωτικών ουσιών, ενώ αρκετοί παρουσιάζουν αυτοκτονικές τάσεις. Επομένως, καλό είναι να επιλέγεται η θεραπεία.

Θεραπευτικές επιλογές για τη κατάθλιψη

Αντικαταθλιπτικά φάρμακα
Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα αποτελούν διαδεδομένη θεραπευτική επιλογή. Τα συμπτώματα, όπως κακή διάθεση, διαταραχές ύπνου, αδυναμία συγκέντρωσης κ.λπ. βελτιώνονται και έτσι τα άτομα λειτουργούν καλύτερα στη καθημερινή ζωή τους.

Τα αντικαταθλιπτικά δίνουν εμφανή αποτελέσματα σε 2-4 μήνες. Για το λόγο αυτό, πολλοί διακόπτουν τη λήψη τους μετά από μια εβδομάδα, καθώς θεωρούν ότι δεν τους βοηθούν. Οι πάσχοντες πρέπει να δείχνουν εμπιστοσύνη και να ακολουθούν τις οδηγίες του θεραπευτή. Μια κανονική αγωγή με αντικαταθλιπτικά διαρκεί τουλάχιστον 6 μήνες μετά τη βελτίωση των συμπτωμάτων. Είναι αξιοσημείωτο ότι στα άτομα που διακόπτουν τα αντικαταθλιπτικά πολύ νωρίτερα, ο κίνδυνος υποτροπής αυξάνεται σημαντικά. Κατά το τέλος της θεραπείας συνηθίζεται η σταδιακή μείωση της δόσης των αντικαταθλιπτικών.

Ψυχολογικές (συμβουλευτικές) θεραπείες

Στη διάρκεια ερευνητικών δοκιμών πολλές ψυχολογικές θεραπείες έχουν αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματικές για την κατάθλιψη. Σε γενικές γραμμές, η χορήγηση ενός αντικαταθλιπτικού φαρμάκου σε συνδυασμό με ψυχολογική θεραπεία επιφέρει καλύτερα αποτελέσματα σε σύγκριση με την κάθε θεραπεία από μόνη της. Για το λόγο αυτό, προτείνεται ο πάσχων να προτιμά ένα συνδυασμό θεραπειών, εφόσον αυτό είναι εφικτό, διότι σε αρκετές περιοχές υπάρχει έλλειψη
εκπαιδευμένων θεραπευτών ικανών να πραγματοποιήσουν ψυχοθεραπείες για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης.

Θα συμβεί ξανά;

Είναι πολύ πιθανό, να συμβεί ένα επεισόδιο κατάθλιψης σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή, στην πορεία της ζωής ενός ατόμου. Σε ορισμένους ενδέχεται να συμβούν δύο, τρία ή και περισσότερα επεισόδια και το άτομο να λάβει θεραπεία για το κάθε ένα ξεχωριστά ή συνέχεια.

Παθήσεις που σχετίζονται με την κατάθλιψη

Επιλόχειος κατάθλιψη: Ορισμένες γυναίκες αναπτύσσουν κατάθλιψη αμέσως μετά τον τοκετό.

Διπολική διαταραχή: Η μορφή κατάθλιψης που μπορεί να κυμαίνεται σε περιόδους έξαρσης και υπερδραστηριότητας (μανίας ή υπομανίας) ονομάζεται διπολική διαταραχή (ορισμένες φορές ονομάζεται μανιοκατάθλιψη). Η θεραπεία περιλαμβάνει φάρμακα, τα οποία σταθεροποιούν τη διάθεση.

Εποχιακή συναισθηματική διαταραχή: Ορισμένα άτομα εκδηλώνουν υποτροπιάζουσα κατάθλιψη μόνο κατά τους χειμερινούς μήνες, η οποία ονομάζεται Εποχιακή Συναισθηματική Διαταραχή (ΕΔΕ). Για παράδειγμα, τα άτομα που διαβιούν στο Ηνωμένο Βασίλειο και πάσχουν από ΕΔΕ αναπτύσσουν τα συμπτώματα της κατάθλιψης κάθε χρόνο μεταξύ Σεπτεμβρίου – Νοεμβρίου και διαρκούν έως τους μήνες Μάρτιο – Απρίλιο.

Άλλα προβλήματα ψυχικής υγείας: Τα άτομα που πάσχουν από άγχος, κρίσεις πανικού και διαταραχές προσωπικότητας αναπτύσσουν συχνά και κατάθλιψη. Οι διατροφικές διαταραχές, όπως η ανορεξία και η βουλιμία ενδέχεται επίσης να συνοδεύονται από κατάθλιψη.

References
Depression in adults, NICE Clinical Guideline (October 2009); Depression: the treatment and management of depression in adults
Depression, Clinical Knowledge Summaries (February 2010)
Non-pharmaceutical management of depression, Scottish Intercollegiate Guidelines Network (SIGN), January 2010 Timonen M, Liukkonen T; Management of depression in adults. BMJ. 2008 Feb 23;336(7641):435-9.
Sanchez-Villegas A, Delgado-Rodriguez M, Alonso A, et al; Association of the Mediterranean dietary
pattern with the incidence of Arch Gen Psychiatry. 2009 Oct;66(10):1090-8. [abstract]
Zarate CA Jr, Singh JB, Carlson PJ, et al; A randomized trial of an N-methyl-D-aspartate antagonist in
treatment-resistant Arch Gen Psychiatry. 2006 Aug;63(8):856-64. [abstract]
Lesperance F, Frasure-Smith N, St-Andre E, et al; The efficacy of omega-3 supplementation for major
depression: a randomized J Clin Psychiatry. 2010 Jun 15. [abstract]
George MS, Lisanby SH, Avery D, et al; Daily left prefrontal transcranial magnetic stimulation therapy
for major Arch Gen Psychiatry. 2010 May;67(5):507-16. [abstract]
Wasserman L, Shaw T, Vu M, et al; An overview of traumatic brain injury and suicide. Brain Inj. 2008
Oct;22(11):811-9. [abstract]
Schneider HJ, Kreitschmann-Andermahr I, Ghigo E, et al; Hypothalamopituitary dysfunction following traumatic brain injury and aneurysmal JAMA. 2007 Sep 26;298(12):1429-38. [abstract]
Berg C, Oeffner A, Schumm-Draeger PM, et al; Prevalence of anterior pituitary dysfunction in patients following traumatic Exp Clin Endocrinol Diabetes. 2010 Feb;118(2):139-44. Epub 2009 Aug 18.
[abstract]

© 2018 – Medical PQ | All rights reserved